Tại sao cần đăng ký bản quyền kịch bản phim

Một kịch bản phim không chỉ là những dòng chữ trên giấy, mà là hàng tháng, thậm chí hàng năm trời thai nghén ý tưởng. Trong ngành công nghiệp điện ảnh số như hiện nay, việc đăng ký bản quyền kịch bản phim chính là “bản bảo hiểm”  cho mỗi tác phẩm trong sự nghiệp sáng tạo của bạn.

1. Tại sao cần đăng ký bản quyền kịch bản phim ngay hôm nay?

Theo khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ quy định “Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.”. Như vậy, quyền tác giả phát sinh tự động ngay khi kịch bản được định hình (viết ra giấy hoặc file máy tính). Tuy nhiên, việc đăng ký bản quyền kịch bản phim tại Cục Bản quyền tác giả lại mang ý nghĩa thực tiễn rất lớn:

• Bằng chứng thép: Khi xảy ra tranh chấp, người đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả sẽ không có nghĩa vụ phải chứng minh quyền tác giả thuộc về mình.
• Điều kiện bắt buộc để gọi vốn: Các nhà đầu tư và hãng phim lớn luôn yêu cầu chứng minh quyền sở hữu trước khi ký kết hợp đồng sản xuất hoặc mua đứt kịch bản.
• Ngăn chặn hành vi sao chép, đạo nhái: Giúp bạn dễ dàng yêu cầu gỡ bỏ các nội dung xâm phạm trên các nền tảng số hoặc khởi kiện dân sự đòi bồi thường thiệt hại.

2. Quy trình đăng ký chuẩn pháp lý

Để việc đăng ký bản quyền kịch bản phim diễn ra suôn sẻ, bạn cần thực hiện theo lộ trình sau:

2.1. Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

– Tờ khai đăng ký quyền tác giả;

– Hai bản sao tác phẩm đăng ký quyền tác giả (bao gồm cả bản điện tử);

– Văn bản ủy quyền, nếu người nộp hồ sơ là người được ủy quyền. Văn bản ủy quyền phải ghi cụ thể thông tin liên hệ của bên ủy quyền và bên nhận ủy quyền; tên tác phẩm; phạm vi ủy quyền, thời hạn ủy quyền;

– Tài liệu chứng minh là chủ sở hữu quyền do tự sáng tạo hoặc do giao nhiệm vụ sáng tạo, giao kết hợp đồng sáng tạo, được thừa kế, được chuyển giao quyền: 

• Tài liệu chứng minh nhân thân đối với cá nhân: 01 bản sao Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu;
• Tài liệu chứng minh tư cách pháp lý đối với tổ chức: 01 bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy phép thành lập hoặc Quyết định thành lập;
• Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao nhiệm vụ sáng tạo là quyết định giao nhiệm vụ hoặc xác nhận giao nhiệm vụ cho cá nhân thuộc đơn vị, tổ chức đó; 
• Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao kết hợp đồng sáng tạo là hợp đồng, thể lệ, quy chế tổ chức cuộc thi;
• Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do được thừa kế là văn bản xác định quyền thừa kế có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật;
• Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do được chuyển giao quyền là hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, mua bán, góp vốn bằng văn bản có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật;
• Trong trường hợp tác giả không đồng thời là chủ sở hữu quyền tác giả phải có văn bản cam đoan về việc tự sáng tạo và sáng tạo theo quyết định hoặc xác nhận giao việc; hợp đồng; tham gia cuộc thi và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung cam đoan.
• Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao nhiệm vụ sáng tạo, giao kết hợp đồng sáng tạo quy định tại khoản này phải là bản gốc hoặc bản sao có công chứng, chứng thực.

– Văn bản đồng ý của các đồng tác giả, nếu tác phẩm có đồng tác giả.

– Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu, nếu quyền tác giả thuộc sở hữu chung.

– Trường hợp trong tác phẩm có sử dụng hình ảnh cá nhân của người khác thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của người đó theo quy định của pháp luật.

2.2. Bước 2: Nộp hồ sơ và Thẩm định

Bạn nộp hồ sơ tại Cục Bản quyền tác giả tại Hà Nội hoặc văn phòng đại diện tại TP.HCM/ Đà Nẵng. Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ trong khoảng 15 ngày làm việc.

3. Những điều cần tránh

Có 3 vấn đề cốt lõi mà các biên kịch thường nhầm lẫn:

3.1. Ý tưởng không được bảo hộ, Chỉ có hình thức thể hiện mới được bảo hộ

Luật SHTT không bảo hộ ý tưởng (Idea). Nếu bạn chỉ kể cho ai đó nghe về một bộ phim kinh dị lấy bối cảnh chung cư cũ, họ có thể viết một kịch bản khác dựa trên ý tưởng đó mà không vi phạm. Bạn chỉ được bảo hộ khi đã viết nó thành kịch bản chi tiết (cốt truyện, lời thoại, chỉ dẫn bối cảnh). Do đó, hãy đăng ký bản quyền kịch bản phim ngay khi bạn hoàn thành bản nháp chi tiết nhất.

Đừng đợi đến khi kịch bản hoàn thiện 100% mới lo chuyện pháp lý. Ngay từ bản đề cương chi tiết (Outline), bạn đã có thể thực hiện đăng ký bản quyền kịch bản phim để bảo vệ khung xương cho tác phẩm của mình.

3.2. Phân biệt Tác giả và Chủ sở hữu

• Tác giả: Người trực tiếp sáng tạo ra kịch bản (được hưởng quyền nhân thân không thể chuyển nhượng như đứng tên trên tác phẩm).
• Chủ sở hữu: Người nắm quyền tài sản (có quyền bán, cho thuê kịch bản). Nếu bạn viết kịch bản cho một công ty và nhận lương, bạn là tác giả nhưng công ty mới là chủ sở hữu.

3.3. Tranh chấp đồng tác giả

Rất nhiều bộ phim đình đám bị “đắp chiếu” vì các đồng biên kịch tranh chấp quyền lợi. Trước khi đăng ký, hãy lập một thỏa thuận bằng văn bản rõ ràng về tỷ lệ sở hữu và quyền quyết định giữa các thành viên trong nhóm biên kịch.